Test uzelf...

In onderzoek onder ouders over hoe zij aankijken tegen handhaving van Pegi en Kijkwijzer, zijn ook enkele mogelijke situaties uit de praktijk voorgelegd, met de vraag hoe zij hierop zouden reageren.

Situatie 1
Stel dat uw kind van 11 jaar is gaan winkelen en een computerspel heeft gekocht met een leeftijdsgrens van 16 jaar. Het spel heeft deze leeftijdsgrens omdat het te gewelddadig is voor jongere kinderen.

Hoe zou u reageren?
Vier vijfde van de ouders is van mening dat de verkoper dit spel niet had mogen verkopen.
In deze situatie zegt bijna drie kwart van de respondenten het spel te gaan ruilen of terug te brengen naar de winkel en twee derde zou hun kind uitleggen waarom dit in de toekomst niet meer mag gebeuren. Bijna de helft van de ouders zou de verkoper om uitleg gaan vragen en een kwart zou de verkoper uitleggen dat het verboden is om dit spel te verkopen aan kinderen jonger dan 16 jaar.

Situatie 2
Stel dat uw kind van 9 jaar met leeftijdsgenootjes naar een film wil met de leeftijdsgrens van 12 jaar in de bioscoop. De film heeft deze leeftijdsgrens omdat deze mogelijk te angstaanjagend is voor jonge kinderen. Uw kind en de leeftijdsgenootjes wordt de toegang geweigerd, omdat zij jonger zijn dan de leeftijdsgrens.

Wat vindt hiervan?
In deze situatie vindt vier vijfde van de ouders het goed dat hun kind de toegang zou worden geweigerd omdat de leeftijdsgrens er voor een reden is. Twee derde van de ouders zou hun kind naar een andere film laten gaan.

Situatie 3
Stel, u wilt met uw kinderen van 10 en 13 jaar naar de nieuwste Harry Potter film, die een leeftijdsgrens van 12 jaar heeft. Uw kind van 10 jaar wordt de toegang geweigerd.

Wat zou u doen?
De helft van de ouders vindt in deze situatie dat, als zij zelf aanwezig zijn tijdens de film, hun kind van 10 jaar de film best mag zien. Niettemin vindt drie vijfde het goed dat hun kind de toegang zou worden geweigerd in deze situatie. De helft van de ouders zou naar huis gaan met beide kinderen en een derde zou de bioscoopmedewerker uitleggen waarom men vindt dat hun kind wel naar binnen mag. Ook zou een kwart de film zelf huren/kopen als deze uitkomt op dvd.

Justine Pardoen

Overheid gaat regels Kijkwijzer en Pegi strenger handhaven

Winkels, videotheken, bibliotheken en bioscopen letten vanaf vandaag scherper op de leeftijdsgrenzen voor films en games. Met de voorlichtingscampagne Heftige films en games - Pas op de juiste leeftijd. Te jong? Dan moeten wij nee verkopen informeert de overheid het publiek over de strengere aanpak.

Uit onderzoek blijkt dat een grote meerderheid van de ouders (88%) betere naleving ondersteunt en het belangrijk vindt dat het bedrijfsleven én de overheid daar werk van maken.

De voorlichtingscampagne is vandaag in Pathé Spuimarkt, Den Haag gelanceerd door de minister van Justitie Hirsch Ballin. Tijdens de bijeenkomst ondertekende de minister een convenant met de directies van grote winkel-, videotheek- en bioscoopketens. In het convenant zijn de afspraken voor een strengere aanpak van de leeftijdsgrenzen vastgelegd. Onder anderen Hans Breukhoven (Free Record Shop), Lauge Nielsen (Pathé Nederland), Jaap Blokker (Blokker Groep), Co Mast (Moviemax en Videoland), Roland Tabor (Vroom & Dreesmann) en Ton Wortel (Mediamarkt) hebben het convenant ondertekend.

In het convenant is afgesproken dat:

1. Kinderen krijgen geen dvd's of games met de leeftijdsclassificatie 16 of 12 jaar mee als zij daarvoor te jong zijn.
   
2. Bioscopen verkopen geen kaartje meer voor films met 16 en 12 jaar als kinderen te jong zijn.
3. Bij de 16 jaar films en games wordt om een identificatiebewijs gevraagd.
   
4. Bij de 12 jaar leeftijdsgrens wordt in geval van twijfel naar de leeftijd gevraagd en het antwoord geaccepteerd.
   
5. In bioscopen geldt de uitzondering dat kinderen die één of twee jaar jonger zijn dan de leeftijdsgrens wel worden toegelaten als ze met hun ouders zijn en die daar toestemming voor geven.
   

De winkelbedrijven, videotheken en bibliotheken gaan hun personeel instrueren over de regelgeving. Alle medewerkers die films of games verstrekken of bioscoopkaartjes verkopen moeten een cursus volgen. Na de cursus met goed gevolg te hebben afgelegd ontvangen ze een certificaat. Daarmee laten ze zien de regels te kennen.

De overheid gaat actief handhaven. Daarvoor heeft het ministerie van Justitie Verispect ingeschakeld. Vanaf het voorjaar van 2010 gaan opsporingsambtenaren van Verispect controleren of verkooppunten, videotheken, bibliotheken en bioscopen zich aan de regels houden. Ook worden er mysterie shoppers ingezet die controleren of winkels en bioscopen zich aan de regels houden. Als de wet wordt overtreden, kan de rechter een straf opleggen in de vorm van een boete of vrijheidsstraf. De hoogte van de straf hangt samen met de ernst van de overtreding en of de ondernemer bijvoorbeeld eerder voor soortgelijke overtredingen is beboet. De boete kan oplopen tot maximaal 18.500 euro en de vrijheidsstraf tot maximaal één jaar.

Ouders: strengere aanpak belangrijk
Volgens een representatief onderzoek onder ouders met kinderen t/m 15 jaar, uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Justitie, vindt 88% van de ouders het belangrijk dat er wetgeving bestaat die kinderen tot 16 jaar beschermt tegen schadelijk beeldmateriaal. 40% vindt wetgeving zelfs zeer belangrijk. Ruim driekwart (78%) van de ouders vindt het belangrijk dat door verkopers en bioscoopexploitanten scherper gelet wordt op de leeftijdsgrenzen. Dat de overheid actiever optreedt om ervoor te zorgen dat de wet ook daadwerkelijk wordt nageleefd, vindt ook bijna driekwart (73%) van de ouders belangrijk.

Zie ook www.buro240a.nl (voor personeel van openbare uitgiftepunten, zoals winkels, bioscopen, bibliotheken), met uitleg over de wet.

Justine Pardoen

Call of Duty: Modern Warfare 2 is echt niet geschikt voor kinderen

In Modern Warfare 2 zit een keuze-optie ingebouwd waardoor spelers een bepaalde gewelddadige passage niet hoeven te spelen. Tweakers.net meldt dat het spel zal spelers tot twee keer toe waarschuwen voor deze scène.

Het bestaan van de gewelddadige scène kwam aan het licht door een uitgelekt gameplay-filmpje, dat inmiddels van YouTube is verwijderd. De scène bevat schokkende beelden, zo erkent de uitgever van het spel, maar Call of Duty: Modern Warfare 2 is een game voor spelers van 18 jaar en ouder met zeer realistische gevechtssituaties.

Als zelfs volwassenen de keuze krijgen om die extreme geweldscenes over te slaan, dan weet je dat het echt niet geschikt is voor kinderen, ook niet voor de koelbloedigsten...

Justine Pardoen

Naschrift: filmpjes worden overal snel verwijderd. Hier nog: http://www.xgn.nl/ps3/nieuws/17214/waarschuwing-in-modern-warfare-2-voor-gewelddadige-scne/

Lekkere wijven en dikke tieten in games

Zowat alle vrouwen in games zien er lekker uit en bijna alle mannen hebben meer spieren dan Arnold en Jean-Claude samen. Die kerels interesseren me niet, maar die vrouwen boeien me dan weer wel. Ze hebben allemaal een slanke lijn, een leuke snuit en een weelderige boezem. Kortom, ze voldoen bijna allemaal aan het fantasierijke idealistische beeld van de vrouw, althans volgens de mannelijke denkwijze.

Waarom mannen dat leuk vinden? En lekker ding betekent biologisch gezien gewoon, een doelwit om in te “schieten”. En ze vinden de dingen die ze niet kunnen krijgen aantrekkelijker. Zo legt gamer Joeri Crauwels uit in zijn column op NG-Gamer.

Lees hier verder. (Aanbevolen! Je begrijpt dan in ieder geval meteen waarom de Pegi-grens van 18 jaar iets is om te respecteren als ouders...)

Justine Pardoen

Duizenden tieners gameverslaafd?

Altijd een lekker onderwerp voor de kranten. Het ND deze keer meldt: "Zeker twintigduizend jongeren in Nederland zijn verslaafd aan computerspelletjes. Nog eens zo'n honderdduizend vertonen tekenen van verslaving. Dat zou blijken uit onderzoek van Jeroen Lemmens, onderzoeker aan de UvA. De krant vertelt er niet bij waar Lemmens deze uitspraken doet. De aanleiding van het artikel lijkt het boeksymposium It's all in the games van Kisjes en Mijland te zijn, (zie www.betergamen.nl), maar hij was daar geen spreker.

Volgens Lemmens zal het aantal mensen dat in de problemen komt alleen maar toenemen, omdat het aantal gamers toeneemt. Gek genoeg hoeft dat niet waar te zijn: in het verleden gingen bijv. ook meer mensen autorijden, maar het percentage slachtoffers nam daarmee juist af. Maar goed...

Lemmens vindt de resultaten van zijn eigen onderzoek "zorgwekkend". Het is niet duidelijk op grond waarvan hij dat vindt. Dat oordeel had hij overigens al nog voordat het onderzoek moest beginnen: hij gelooft nu eenmaal in het bestaan van gameverslaving als iets wat zich ook kan voordoen bij normale, gezonde jongens, en wie zoekt zal vinden.

Lemmens ondervroeg 1024 kinderen van 12 tot en met 17 jaar over hun gamegedrag, op internet en alleen op de spelcomputer. Om te bepalen in hoeverre iemand verslaafd is, gebruikte hij een zelf ontwikkelde meetmethode gebaseerd op de criteria voor gokverslaving. Daar werd bijvoorbeeld gekeken naar de mate waarin het spelen het belangrijkste in iemands leven is, of niet spelen leidt tot frustratie en of een gamer door te spelen in conflict komt met ouders en vrienden.

Hij vond dat 2% van de jongeren voldeed aan de criteria van wat hij 'verslaafd' noemt. Als het zou gaan om 2% van de hele groep jongeren, zou het gaan om 20.000 jongeren. Lemmens: "Deze groep verslaafden was eenzamer, minder sociaal vaardig en had doorgaans een slaaptekort of problemen op school." 9% voldeed aan enkele criteria en was dus "enigszins verslaafd", aldus de onderzoeker. Dat zou gaan om 100.000 jongeren. Zij hebben hun spelgedrag niet helemaal onder controle.

Nu hebben pubers over het algemeen hun eigen gedrag slecht onder controle, dus dat op zichzelf is niet zo "zorgwekkend". Het zou pas zorgwekkend zijn als ze zichzelf niet meer laten sturen door hun opvoeders. Die sturing hebben ze hard nodig, of het nu gaat om voor de tv blijven hangen, ongezond eten, spijbel- of nalatig huiswerkgedrag...

De verslavingszorg ziet nog geen grote toestroom van 'probleemgamers'. De afgelopen jaren klopten een paar honderd spelers van videospelletjes en hun ouders aan bij de hulpverlening, blijkt uit een rondgang, zo meldt het ND. Behalve bij Keith Bakker, kan men nu ook bij de reguliere verslavingszorg terecht. Het aantal hulpvragen neemt iets toe, maar van een explosie is geen sprake. Maar ook hier voorspelt men gretig een 'booming business': jazeker, het probleem zal nog wel toenemen!

Er moet snel duidelijkheid komen wie verantwoordelijk is, wanneer mensen door videospelletjes in de problemen komen, stellen verslavingsdeskundige Herm Kisjes en medeauteur Erno Mijland in hun boek It's all in the games: is de spelletjesfabrikant verantwoordelijk, de overheid of de ouders? Zij pleiten ervoor dat "gezond gamen" gepromoot wordt.

Ik ben nog steeds niet overtuigd dat we hier nu te maken hebben met een enorm probleem waar alle jongeren onder lijden. Ja, het is belangrijk dat ouders weten wat gamen is, wat het bij je doet en waarom je er zo in kan opgaan, dat je tijd en werkelijkheid uit het oog verliest.

Maar laten we eerlijk zijn: er is een groep jongeren om wie we ons zorgen moeten maken. Het gaat om een bepaalde groep jongeren die extra gevoelig zijn voor het ontwikkelen van problematisch gamegedrag. Dat zijn kinderen met een ontwikkelingsstoornis, vooral een aandachtstekortstoornis of een stoornis in het autistisch spectrum. Het percentage kinderen met ad(h)d ligt ongeveer op 4%. Wereldwijd stijgt dat percentage NERGENS boven de 6%. Hetzelfde geldt voor autisme. We weten redelijk goed hoe om hoeveel jongeren het gaat. Als je die percentages beschouwt, is 2% gameverslaving nog aan de lage kant...

Hoogste tijd om het onderzoek naar verslaving aan games te verbinden met onderzoek naar risico-jongeren: wat zijn de persoonsgebonden kenmerken die het risico vergroten? Hoe kan een ouder weten of zijn of haar kind verslavingsgevoelig is? Dát zou nou echt relevante informatie zijn.

Justine Pardoen

Gamerecensie: Sonic & Mario op de Olympische Winterspelen

Mario & Sonic op de Olympische Winterspelen
Sega
Soort spel: sportspel, familiespel
PEGI rating: 3
Aantal spelers: 1 - 4
Gespeeld op: Wii
Ook uit op: Nintendo DS
Benodigde accessoires: Het balance board is bij sommige onderdelen te gebruiken, maar niet noodzakelijk.
Adviesprijs: EUR 44.99

Verhaal:
Je kon er natuurlijk op wachten. Na het enorme succes van Mario & Sonic op de Olympische Spelen, dat een van de best verkochte spelen aller tijden werd, is het geen verrassing dat in de aankomende winterspelen in Vancouver een reden is gevonden om een nieuw spel uit te brengen. Dus begin maar te rekken en strekken en ga voor goud met Mario & Sonic op de Olympische Winterspelen. Mario, Sonic en hun vriendjes zijn terug en deze keer hebben ze een aantal nieuwe gezichten meegenomen voor hun uitstapje naar de wereld van sneeuw en ijs tijdens het grootste wintersportevenement ter wereld. Net als Mario & Sonic op de Olympische Spelen is ook dit nieuwe deel een verzameling van verschillende sporten die je met bekende characters uit de Mario en Sonic spellen kan spelen. De spellen in dit nieuwe deel zijn allemaal gebaseerd op de echte Olympische Winterspelen, zoals curling, skiën, snowboarden, ijshockey en ijsdansen. Neem het op tegen familie of vrienden, of werk juist samen in een team terwijl je skiet, snowboardt, schaatst of zelfs de zwaartekracht tart met schansspringen tijdens je jacht op de gouden plak. Er is ook een festival mode, waarbij je een aantal dagen gaat trainen en daarna wedstrijden afwerken. Daarnaast zijn er ook droomevents, die sterk doen denken aan Mario Kart, maar dan wel in de sneeuw uiteraard. In de winkel kun je nieuwe uitrustingen kopen, maar ook bijvoorbeeld spandoeken.

Plus:
Dit is een heel leuk spel, dat zeer geschikt is voor verschillende soorten spelers. Het is niet al te moeilijk, maar ook gevorderde spelers kunnen hier nog veel plezier aan beleven. Er zijn meerdere modes om het spel te spelen, zodat je veel mogelijkheden hebt. De graphics zijn prima en de bediening werkt ook goed. Er zijn veel verschillende characters om mee te spelen, wat het spel ook leuk maakt, zeker omdat ze allemaal hun sterke en minder sterke kanten hebben. Een leuke optie is ook dat je het weer kan aanpassen tijdens de wedstrijden. Als het sneeuwt in Vancouver, kun jij dus onder dezelfde omstandigheden spelen. Het spel speelt op de echte locaties in Vancouver.

Min:
Voor een liefhebber van sportspellen, die een uitdaging zoekt, is dit misschien wel wat te gemakkelijk. Sommige spellen, zoals het ijshockey, hebben niet zo veel mogelijkheden. Het spel is leuker om met een groep te spelen. Het is jammer dat er geen online mogelijkheid is.

Pegi 3_Wat vinden wij daarvan?
Dat is goed, bij een sportspel is dat altijd prima. De bediening is ook behoorlijk simpel en omdat de aanwijzingen ook in het Nederlands zijn kunnen jonge spelers dit spel al snel spelen.


Gerard Koster

13 in de oorlog: tv-serie, boek en game

Gisteren is tijdens het Cinekidfestival in Amsterdam een aantal nieuwe producties gelanceerd: de NPS-series 'De Oorlog' en '13 In de oorlog'. De Oorlog is een 9-delige geschiedenisserie, waarin het verhaal van de bezetting van Nederland door Duitsland en van Nederlands-Indië door Japan verteld wordt. Het verhaal wordt gedeeltelijk verteld op locatie: in Westerbork, Auschwitz, Arnhem en Bandung. Tegelijkertijd met De Oorlog, start het tv-programma 13 in de Oorlog, een 13-delige geschiedenisserie voor kinderen over de Tweede Wereldoorlog.

Bij deze serie heeft IJsfontein een spel gemaakt, met dezelfde titel als de serie: 13 in de oorlog. In het spel is het 14 mei 1940. Je bent 13 jaar en je woont in Rotterdam. De stad is gebombardeerd en je vader is vermist. Natuurlijk ga je op zoek naar je vader maar dat is helemaal niet makkelijk: iedereen die je tegenkomt heeft zijn eigen problemen.

De eerste episode van het spel komt op 25 oktober beschikbaar op internet; na elke aflevering van 13 In de Oorlog verschijnt er een nieuwe episode. Vandaag zal ook het gelijknamige boek van Ad van Liempt gepresenteerd worden, waarop de televisieserie geënt is.

Bron: ICT-en-Onderwijs

FirstLook: persoonlijk impressie van twee tieners

Het afgelopen weekend vond hét game-evenement van de Benelux plaats in de Westergasfabriek te Amsterdam: FirstLook2009. Behalve veel journalisten en duizenden gamers -- niet alleen vanuit Nederland, maar ook uit de rest van Europa -- togen twee tieners naar Amsterdam, om voor dit weblog te vertellen over hun ervaringen.

Volgens hen ging het maar om één ding: een glimp opvangen van de primeur van volgens menig gamer de beste shooter ooit: Call of Duty 6. Ze stonden er met liefde voor in de rij.

We did it!
Het FirstLook evenement vond twee dagen plaats, in tegenstelling tot de een-daagse versie van vorig jaar, die alleen voor 16 jaar en ouder toegankelijk was. Dit jaar was echter iedereen van 14 jaar en ouder welkom om de nieuwste games te spelen en kwijlend te bewonderen. En daarom konden wij er ook bij zijn. Yes!

FirstLook is kenmerkend voor het feit dat vooral de hardcore gamers zich er thuis kunnen voelen. Daarom zal je er ook geen games zoals Freddi Fish en de verloren parel vinden. De meeste, of eigenlijk bijna alle games hadden een 16 of 18 - label. No problem. We konden overal alles in alle rust spelen. Bij de stand waren de posters met het PEGI-advies prominent aanwezig, maar er werd over het algemeen heel weinig naar gekeken. Zelf bij de entree werden de wat ouder uitziende 12 en 13-jarigen doorgelaten, ook zonder ouders. De gamers die hierop afkomen, weten wat ze kunnen verwachten.


Kijken, maar kopen niet...
Bij de stand van de Free record shop konden alle games die nog niet uit waren 'gepre-ordered' worden, maar als een game voor 16 was, hadden alle bezoekers van 14 en 15 dikke pech, wat wel opvallend was.

Dit jaar boften de jongere bezoekers van FirstLook dus, maar we zijn bang dat volgend jaar PEGI strenger gehandhaafd zal worden. Dan is het nog maar afwachten of wij (dan 15 jaar) er weer in zullen komen. Tot die tijd blijven wij nagenieten van onze tijd op FirstLook (leve de booth babes!) en de glorieuze 5 minuten die we Call of Duty 6 konden spelen.

M en W

TMF Game Awards uitgereikt

Tijdens de tweede editie van het game-evenement Firstlook zijn zaterdag en zondag de TMF Game Awards uitgereikt.

De kijkers van jongerenzender TMF brachten de afgelopen weken hun stem uit op hun favoriete games van 2009 voor verschillende consoles.

Het Nederlandse spel Killzone 2 werd uitgeroepen tot beste Playstation3-game.
Gears of War 2 won de prijs voor beste Xbox360-spel en
Wii Sports Resort sleepte de titel beste Wii-game in de wacht.
In de categorie beste game voor de pc kreeg World of Warcraft: Wrath of the Lych King de meeste stemmen.

Grand Theft Auto Chinatown en Soul Calibur Broken Destiny werden verkozen tot beste game voor respectievelijk de Nintendo DS en de Playstation Portable (PSP). De kijkers van TMF kenden de Xbox360 de award voor beste gamingplatform toe.

Een vakjury stelde de lijst genomineerden samen. Volgens TMF brachten vervolgens ruim 20.000 gameliefhebbbers hun stem uit.

Zaterdag en zondag vond op het Westergasterrein in Amsterdam het evenement Firstlook 2009 plaats. Tijdens het gamefestival werden de nieuwste games van komend seizoen getoond.

WeetWatZeGamen had twee tieners rondlopen op First Look om hier verslag te doen. Maar ze zijn nu nog even aan het lannen. Binnenkort meer...

Justine Pardoen

Gamerecensie: Girls only

Girls only
Foreign Media Games
Soort spel: simulatiespel
PEGI rating: 3
Aantal spelers: 1
Gespeeld op: Nintendo DS
Adviesprijs: EUR 29,95

Verhaal:
Dit spel bevat vier minispellen, allemaal geschikt voor meisjes, zoals de titel al suggereert. In Anouks ijssalon serveer je drankjes en hapjes aan je klanten, daarna reken je met ze af en zorg je ervoor dat de tafeltjes schoon blijven. Hoe langer de klanten moeten wachten, hoe bozer ze worden en als hun geduld op is verlaten zij de winkel. Je verdient geld en daar kun je weer spullen mee kopen om je winkel mooier mee te maken.

In Fleurs interieurstudio kun je je kamer inrichten met dingen die je zelf mooi vindt. Je kiest behang en vloerbedekking en zet er de meubels naar je smaak. Je kunt dit gewoon in de free mode doen, wat betekent dat er geen wedstrijdelement is, maar je kunt er ook een wedstrijdje van maken. Kitty’s modehoek gaat ongeveer van hetzelfde principe uit. Je moet je model aankleden en zorgen dat ze er leuk uitziet. Ook hier kun je weer kiezen tussen de free mode en de wedstrijdvorm.

In Lisa’s lieve kitten moet je zorgen voor poezen. Geef je kitten lekker te eten en drinken, krab hem eens over zijn kopje en speel met hem. Maar zorg ook dat je kitten voldoende rust krijgt, dus een lekker kussentje is ook belangrijk.

Plus:
Dit zijn vier onderwerpen die goed aansluiten bij de belevingswereld van jonge meisjes. Er staat niet voor niets op het doosje dat het spel niet geschikt is voor jongens. Bovendien is het leuk dat er vier spelletjes voor de prijs van één te krijgen zijn. Anouks IJssalon is nog het meest uitdagende spelletje, want je moet snel reageren en op verschillende dingen tegelijk letten. Voor de rest is het voornamelijk tutten op je spelcomputer, wat veel meisjes best leuk zullen vinden.

Min:
Het nadeel van vier spellen is ook duidelijk. De spellen zijn niet groot en hebben niet veel diepgang. Als jongen die ook nog eens ruimschoots buiten de leeftijdsindicatie valt, vind ik Girls only geen interessant spel, maar ook voor veel meisjes is dit misschien wel een beetje tam. De symbolen zijn vrij klein, dus niet altijd makkelijk te zien wat je moet doen. De spellen zijn niet erg uitdagend.

Pegi 3 - Wat vinden wij daarvan?
Dat is volledig terecht. De makers van dit spel gaan uit van een doelgroep van 6 tot 12 jaar, waarbij ik denk dat de bovengrens wel wat naar beneden kan. Maar over het algemeen zullen meisjes tussen de 6 en pakweg 10 jaar zich hiermee wel vermaken.

Gerard Koster

Boek voor ouders over jonge gamers

Houvast bieden bij het begeleiden van jonge gamers. Dat is het doel van een boek van sociaal psychiatrisch verpleegkundige Herm Kisjes en journalist Erno Mijland. It’s all in the games, zoals het boek heet, is bedoeld voor ouders, leraren en hulpverleners.

"Met het boek willen we hen helpen bij het begeleiden van jongeren in de leeftijd van acht tot 25 jaar", vertelt Kisjes. "We belichten het gamen van twee kanten. Zo is er een hoofdstuk Gamen is geweldig, maar ook één met de titel Gamen geeft problemen. Naast veel informatie geven we in It’s all in the games ook adviezen."

Bron: Psy

Justine Pardoen

Workshop RuneScape voor ouders ;-)

Tijdens de GameXperience geeft ook UnitedGames een workshop, waar ouders de eerste stappen kunnen zetten in RuneScape. Ontdek aan het handje van de makers zelf, hoe het werkt, en waarom uw kinderen het zo leuk vinden!

RuneScape is een populair gratis online game, met inmiddels zo'n 150 miljoen mensen wereldwijd, sinds de lancering in 2001. Ook in Nederland spelen ontzettend veel jongeren deze game. RuneScape kan gratis worden gespeeld, met een abonnement als extra mogelijkheid voor meer opties. Het enige wat je voor de game nodig hebt is een pc met browser en internetverbinding.

Ouders weten vaak niet wat voor games hun kinderen online spelen en of dit wel veilig is. Want je speelt zulke games niet alleen tegen computertegenstanders, maar ook met en tegen duizenden andere gamers.

Meer weten over RuneScape? Nu heeft u de kans al uw vragen te stellen.

Voor GameXperience, zie hier.

Justine Pardoen

Tip: GameXperience bij Beeld en Geluid

Op 23 en 24 oktober vindt bij Beeld en Geluid in Hilversum de tweede editie plaats van de GameXperience.

Beeld en Geluid staat deze twee dagen geheel in het teken van de spannende wereld van de game-industrie.

Op het middenplein van het Atrium van Beeld en Geluid kun je de hele dag terecht om te gamen of om de kunst van het maken van games af te kijken.

11.00 – 17.00 uur - Live demonstraties & meet & greets
- Gamestudio Fourcelabs: zie game-designers van Fourcelabs live aan het werk en speel op gezette tijden hun testversies - Bekijk het artwork (schetsen, characters, omgevingen) van verschillende games
- Gamestudio van Klokhuis: speel de games uit deze studio in een mobiele installatie
- Ontmoet de makers onder meer de teams van Hollandia, Codeglue en Wunderworks zijn aanwezig om je hun spellen te laten zien. Speel de games en ontmoet de makers.

12.00 - 16.00 uur - Workshops
Ga zelf aan de slag als gamedesigner, gamemuzikant of in art & animation.

Ik zie een ezel maar hoor een hond!
Game music - Theaterzaal 1
Luister hoe professioneel componist Jonathan van den Wijngaarden zijn muziek heeft gecomponeerd voor verschillende games. Maak je eigen muziek onder een game onder begeleiding van Roman Schoensee (componist en sounddesigner) en Basiel Jaspers (Senior designer) bij Ranj Serious Games.

In een interactieve presentatie toont Ranj Serious Games je aan dat hoe belangrijk de harmonie tussen beeld, geluid en muziek is. Geluid versterkt niet alleen de visuele boodschap in films of computer spelletjes maar kan ook onafhankelijk van beeld informatie en emoties overbrengen. De presentatie laat vooral veel beelden, filmpjes en stukken van games zien die 'on the fly' (live) van verschillende muziek en geluidjes worden voorzien. Hierdoor wordt aangetoond hoe belangrijk geluid is bij het schetsen van een sfeer. Je hoeft geen technische voorkennis te hebben. Zelf horen en zien, daar gaat het om!
Duur: 40 - 50 minuten

Game Art & Animation - Theaterzaal 2
Leer je eigen game character of omgeving tekenen in 3D en luister hoe gamedesigners op hun game characters zijn gekomen.

Tijdens deze workshop ga je onder begeleiding van de gamedesigners van Codeglue zelf aan de slag met het vullen van een storyboard voor een game. Je ontvangt natuurlijk ter plekke tips en tricks van de professionals

Codeglue is een Rotterdamse ontwikkelaar van casually connected videogames voor de nieuwste generatie game consoles, handheld game devices en mobiele telefoons. Codeglue's maakte versies van onder andere Worms World Party voor de Nokia N-Gage, diverse mobiele games gebaseerd op games als Monkeyball, Lemmings, Happy Tree Friends, HydroTilt XL en Rocket Riot voor de Xbox 360.

Game Design - Studio BenG
Leer hoe je een eigen game script schrijft onder begeleiding van UnitedGames.

Gamequiz - Het Nicam beoordeelt voor welke leeftijd een bepaalde game is en hangt daar een kijkwijzer aan. Doe mee met de gamequiz en kijk of jij alles weet over games.

Bron: Beeld en Geluid


Justine Pardoen

Gamerecensie: Scribblenauts

Scribblenauts
Warner Bros. Interactive Entertainment
Soort spel: puzzelspel
PEGI rating: 12
Aantal spelers: 1
Gespeeld op: Nintendo DS
Adviesprijs: EUR 39,99

Verhaal:
Scribblenauts is een puzzelspel, maar eigenlijk doet die benaming het spel tekort. Het principe is makkelijk. Maxwell, de hoofdpersoon van het spel, moet een ster te pakken zien te krijgen. Als speler kun je hem daarbij helpen door hem gereedschap aan te bieden. Om de puzzel op te kunnen lossen moet de speler een woord opschrijven dat bij hem of haar opkomt en wat Maxwell zou kunnen helpen. Ieder object gedraagt zich exact zoals het in de echte wereld zou doen en de speler kan ontelbare objecten combineren om compleet nieuwe situaties te creëren. Je kunt spelen in de puzzelmodus of de actiemodus. In het eerste geval krijg je een probleem voorgespiegeld en je moet dat oplossen. Wanneer je dat doet, komt de starite vrij. In de actiemodus zie je een parcours dat je af moet leggen met behulp van verschillende voorwerpen.

Ieder level heeft meer dan één geschreven object dat als oplossing gebruikt kan worden, waardoor de game oneindig vaak opnieuw gespeeld kan worden. De fantasie van de speler bepaalt welke oplossing wordt gekozen: de mogelijkheden zijn eindeloos en staan garant voor waanzinnig originele scenario’s. Maar om het een en ander duidelijk te maken is het toch makkelijker een voorbeeld te geven. Er hangt een ster in een boom en het is de bedoeling om deze naar beneden te krijgen. Dat kan heel makkelijk door een ladder tegen de boom te plaatsen en naar boven te klimmen. Maar je kunt ook lijm aan de ster smeren en er dan een touw tegenaan gooien en de ster naar beneden trekken. Of je steekt de boom in brand, waardoor de ster ook naar beneden valt. Of je hakt de boom om met een bijl of laat dit doen door een houthakker.

Plus:
Scribblenauts is werkelijk een geweldig origineel spel met talloze mogelijkheden. Een groot voordeel is natuurlijk dat je het eigenlijk niet uit kunt spelen, want er zijn voor iedere puzzel veel verschillende oplossingen. Bovendien zijn er tien werelden met 11 verschillende puzzels. Het is ongelooflijk knap dat het spel tienduizenden woorden herkent en dat de objecten die je oproept op een natuurlijke manier reageren. Vraag om vuur en je bos brandt af, gooi er water op en het vuur dooft. Vraag om een leeuw en de leeuw valt je aan, zet twee dinosaurussen neer en ze vallen elkaar aan. Vaak ontstaan hierdoor ook grappige momenten, met name als je niet echt serieus probeert de puzzel op te lossen. Als er gevraagd wordt om een boer drie dieren voor op de boerderij te geven is dat makkelijk op te lossen door bekende boerderijdieren op te geven. Maar het is afwachten wat er gebeurt als je ineens een leeuw laat verschijnen. Volgens verwachting valt de leeuw onmiddellijk het al eerder gemaakte schaap aan, maar dan schiet de boer je ineens te hulp en doodt de leeuw met zijn hooivork.

Het spel is te spelen in het Engels (zeker goed voor de Engelse woordenschat), maar ook in het Nederlands. Alsof er nog niet genoeg mogelijkheden zijn bestaat er ook nog eens een level-editor, waarmee je je eigen levels kunt ontwerpen.

Min:
Ik zou het niet weten.

Pegi 12 - Wat vinden wij daarvan?
We twijfelen. Misschien is de 12 gekozen omdat je wapens aan kunt vragen en daarmee mensen of dieren kunt doden. Maar iets jongere spelers kunnen hier ook best mee spelen, zonder dat dat nu zo schadelijk is.

Tip:
Ga naar http://www.scribblenauts.hyves.nl/ voor een filmpje van het spel. Nog een tip: Sinterklaas komt er aan!

Gerard Koster

Gamerecensie: Teenage Mutant Ninja Turtles Smash-up

Teenage Mutant Ninja Turtles Smash-up

Ubisoft
Soort spel: beat-‘em-up
PEGI rating: 12
Aantal spelers: 1 – 4 (tot 16 online)
Gespeeld op: Wii
Ook uit op: PlayStation 2
Benodigde accessoires: Het spel kan met alle controllers gespeeld worden, maar de Gamecube-controller schijnt het beste te werken voor dit spel.
Adviesprijs: EUR 29,99 (PS 2 EUR 14,99)

Verhaal:
Splinter, de wijze meester van de Turtles, heeft Leonardo, Raphael, Michelangelo en Donatello uitgenodigd om het in een klein toernooi tegen elkaar op te nemen voor een speciale prijs. Om het nog interessanter voor ze te maken heeft hij Casey en April ook gevraagd om mee te doen. Casey en April zijn goede vrienden van de Turtles die ze vaak helpen en daarbij zelf ook het een en ander opsteken. Terwijl iedereen bezig is om zich voor te bereiden en zijn technieken aan het oefenen is, besluit Splinter dat hij ook mee wil doen! Het wordt niet makkelijk! Wie zal als winnaar uit de bus komen en wat voor beloning heeft Splinter voor ze in petto?

Plus:
Vechtliefhebbers kunnen meteen met dit spel aan de slag, want de gameplay is niet lastig. Groot voordeel is dat er ook veel moeilijker technieken aan te leren zijn. Dus zowel beginners als gevorderden kunnen plezier aan dit spel beleven. Er zijn veel extra’s te krijgen, wat een goede reden is om door te spelen. De omgevingen zijn mooi gemaakt en dragen vaak bij aan het spel, omdat er ook gevaren in schuilen. Het spel is verreweg het leukst om met vier mensen te spelen.

Min:
Sommige onderdelen zijn voor geoefende spelers al snel uit te spelen, zoals de Arcade modus. De filmpjes tussen de echte actie in zijn echt absoluut niet de moeite waard. Dit spel is afgeleid van het immens populaire Smash Bros. en gemaakt door dezelfde crew, maar haalt dat niveau niet echt. Dat betekent overigens niet, dat het dus een slecht spel is. Maar als je Smash Bros. al hebt, moet je even goed nadenken of je dit spel nog wel nodig hebt.

Pegi 12 - Wat vinden wij daarvan?
Goed, al zullen ook veel ouders van 12-jarigen niet staan te springen van enthousiasme. Het verhaal is niet belangrijk, het gaat alleen om vechten, vechten en nog meer vechten.

Gerard Koster

Gamerecensie: Scooby Doo! Operatie Kippevel

Scooby Doo! Operatie Kippevel

Warner Bros Interactive Entertainment
Soort spel: beat-‘em-up
PEGI rating: 7
Aantal spelers: 1 – 2
Gespeeld op: Wii
Ook uit op: Nintendo DS, PlayStation 2
Adviesprijs: EUR 29,99 (ook voor DS), voor PS 2 EUR 14,99

Verhaal:
Scooby-Doo! Operatie Kippenvel bevat vier gloednieuwe mysteries elk met zijn eigen unieke slechterik en spookachtige omgeving, zoals een spookachtig cruiseschip, een behekste school, een verboden kasteel en een griezelige kermis. De spelers kunnen de slechteriken ontmaskeren door puzzels op te lossen, vijanden te bestrijden en aanwijzingen te verzamelen.

Maar voornamelijk komt het toch op vechten aan. Spelers kunnen zich vermommen door zich te verkleden in kostuums met speciale krachten en mogelijkheden. Op elk moment in de game kunnen de spelers van characters wisselen of samen spelen met familie en vrienden door gebruik te maken van de two-player optie.

Plus/Min:

Bij het op de markt brengen zei Samantha Ryan van Warner Bros. dat het een spel was dat gericht was op zowel kinderen als volwassenen. Het is misschien wel leuk om samen met je kind te spelen, maar of je dat als ouder dan wel zo leuk vindt. is toch maar de vraag. Blijkbaar is het moeilijk om een spel te maken dat voor beide groepen interessant blijft, dus misschien moet je daar maar gewoon niet aan beginnen.

Plus:
Het spel speelt gemakkelijk en is heel toegankelijk. De graphics zijn prima en de besturing soepel. Doordat je steeds aanwijzingen krijgt in het begin, is het simpel om aan de verschillende personages te wennen. Het is wel heel leuk om als een team te spelen -- dat hoeft niet als ouder-kindteam --, zodat je samen een opdracht kunt uitvoeren.

Min:
In het begin denk je nog dat er een puzzel-element in dit spel zit, maar het is toch voornamelijk een beat-‘em-up. Dus lopen van de ene kamer naar de andere en allerlei spoken en zo in elkaar slaan. Dat is bovendien wel heel makkelijk, en dus gaat daar het plezier wel een beetje snel vanaf. Een beetje te simpel voor de geoefende speler.

Pegi 7 - Wat vinden wij daarvan?
Dat is goed. Voor jongere kinderen zitten er misschien wat te veel enge personages in. Bovendien is het alleen maar vechten. Omdat het spel helemaal in het Engels is (wel een Nederlandse handleiding), zullen de tussenfilmpjes veel jongere spelers weinig zeggen. Dat is ook niet heel belangrijk, al moet je wel wat Engelse woorden weten om de aanwijzingen op het scherm te kunnen volgen.

Gerard Koster

Swinxs, van sportleider tot quizmaster

Spellen van de Swinxs zijn totaal verschillend van die van andere spelcomputers. Omdat het niet altijd duidelijk is wat de spellen precies inhouden, geven we hier een overzicht van de verschillende soorten spelletjes.

Lekker rennen
Voor kinderen die buiten willen spelen met de Swinxs zijn er voldoende mogelijkheden. In het spel Ren je Rot bepalen de kinderen zelf een parcours. Als je het startsein krijgt van de Swinxs, vlieg je uit de startblokken. Wanneer je terugkomt hou je je armband weer boven de Swinxs (dit heet blippen) en je krijgt je tijd te horen.

Dit spel kan ook in de estafette-vorm worden gespeeld of als een duel (één tegen één). Bij Heen en Weer gaat het niet alleen om snelheid, lef en timing zijn net zo belangrijk. Swinxs speelt muziek. Let goed op hoe lang het duurt. Als Swinxs voor de tweede keer de muziek laat horen, ren zo hard als je kunt zo ver als je kunt. Maar zorg wel dat je weer op tijd terug bent voordat de muziek is afgelopen! Wie is het snelst, wie heeft de timing van een Zwitsers uurwerk en wie heeft stalen zenuwen?

Tikkertje met de Swinxs is net even iets anders, want Swinxs bepaalt de spelregels en die kunnen ieder moment veranderen. Dus soms verandert de tikker zo maar of moet je ineens met iemand anders gaan samenwerken. Bij de opdracht 'cirkelen' danst iedereen om Swinxs heen. Maar let goed op, want zodra de muziek stopt, moet je zo snel mogelijk blippen. De winnaar mag uitrusten en de rest moet zich meteen klaar maken voor de volgende ronde, totdat er één iemand overblijft: de verliezer. Bij Verstoppertje telt de Swinxs voor je af en registreert hij ook precies wie zich heeft afgebuut.

Swinxsball is een super-aktief spel waarbij het belangrijk is dat je razendsnel reageert. Als je hem bent moet je proberen de bal te ontwijken waarmee anderen je proberen te raken. Swinxs maakt het je niet gemakkelijk, want iedere keer als Swinxs een geluid maakt, dan moet je bleepen.

Swinxsstop is een spannend spel dat je buiten speelt met minimaal drie spelers. Het enige wat je nodig hebt is een bal, Swinxs en ruimte om te rennen. Een speler gooit de bal in de lucht, iedereen rent weg op één speler na die de bal opvangt. De speler die de bal gevangen heeft, mag drie stappen maken en probeert daarna de bal tussen de benen van een van de spelers te gooien. Luister goed, reageer snel en gooi nauwkeurig! Al deze spellen zijn uiteraard bekende spellen, waarbij de Swinxs spelleider en tijdwaarnemer is.

Reactie en concentratie
Andere spellen testen je reactiesnelheid en concentratievermogen. Bij het Reactiespel wordt op allerlei manieren getest hoe je reactievermogen is. Speel het Reactie Spel en check hoe snel jij op bepaalde kleuren reageert. En om het nog wat spannender te maken moet je ook nog eens proberen sneller dan je tegenstander bepaalde sommen op te lossen.

In het Geluidenspel krijgt ieder kind een eigen geluid. Swinxs speelt daarna verschillende geluiden af. Zodra je je eigen geluid hoort, moet je je bandje bij Swinxs houden. In het Vliegenspel wacht je af totdat de vlieg gaat zitten en geeft hem dan een mep. Maar pas op, als je te vroeg bent, dan vliegt hij juist weg! Het vliegenspel kun je binnen en buitenspelen. Je hebt alleen maar een stevige tafel nodig om Swinxs op te zetten.

Bij Tijdbom gaat het er om zo secuur mogelijk te bepalen wanneer de bom afgaat. Degene die zich als laatste afmeldt, wint het spel. Ook andere spellen kunnen binnen worden gespeeld, zoals Verstoppertje met de Tags. Alle spelers krijgen 1 minuut om hun bandje te verstoppen. Daarna moet iedereen zo snel mogelijk een tag (bandje) van iemand anders vinden en registreren. De speler van wie niemand het bandje vindt, is winnaar. Of Dark Swinxs waarbij je je richtingsgevoel in het donker kan bepalen.

Quiz
De Swinxs heeft ook een aantal quizzen. Daarbij is het de bedoeling om te blippen als je het goede antwoord hoort. Er is een sportquiz, strip- en sprookjesquiz, en een dierenquiz. Ook is er nog de mogelijkheid om een luisterboekje interactief te beluisteren. Op dit moment is er nog maar een boekje: Henkie Tenkie Supertanker, maar het is de bedoeling dat dit wordt uitgebreid.

Gerard Koster

Swinxs, een actieve spelcomputer

Swinxs spelcomputer

De Swinxs is niet bepaald een spelcomputer zoals je die gewend bent. De Swinxs spelletjes console is ontworpen voor met name actieve spelletjes. De Swinxs console praat, herkent, moedigt aan en legt spelletjes uit. Ze treedt tevens op als scheidsrechter en tijdswaarnemer.

Binnen en buiten
Omdat de spelcomputer oplaadbaar is, is ze ook buiten goed te gebruiken. Door middel van armbandjes kunnen de spelers zich registreren, waarna ze voor een bepaald spel kiezen. Vaak zijn dit spelletjes waarbij spelers zich zo snel mogelijk weer bij de console moeten melden, zoals Ren je Rot. Het zijn spelletjes waarbij kinderen uitgedaagd worden om te bewegen en te rennen. De console is zodanig ontworpen dat er zowel binnen als buiten mee gespeeld kan worden. De duurzame oplaadbare accu zorgt voor minimaal 4 uur speelplezier.

Spelletjes
De te downloaden spelletjes zijn ondergebracht naar leeftijd en categorie. Er zijn veel verschillende spellen, die variëren van traditionele verstop- of renspelletjes tot educatieve quizzen en avontuurlijke spelletjes. De spelletjes zijn gratis te downloaden. Maar er zijn nog ook mogelijkheden voor kinderen die het even rustig aan willen doen. Er zijn kennisquizzen en door het aanschaffen van kaarten kun je nog een aantal spellen spelen. Naast spelletjes kunnen er tevens verhalen en muziek op de Swinxs gedownload worden. Tot nu toe is Henkie Penkie Supertanker het enige boek dat te downloaden is, maar er zijn plannen voor meerdere boeken. Erg apart is het dat je ook zelf je spelletjes kunt ontwerpen. De Swinxs console heeft al meerdere Amerikaanse prijzen ontvangen in de categorie verantwoord speelgoed.

Verantwoorde speelkameraad
Bij deze computer gaat het niet om high tech of technische snufjes. Het is een mooi product waarmee kinderen zich goed kunnen vermaken zonder dat ze de hele dag naar een scherm zitten te staren. Sommige spellen zijn erg goed geschikt voor deze spelcomputer, andere zijn wat gezocht (zoals de verschillende quizzen). Ook zal er veel afhangen van de aanvulling van spellen en leesboeken. Voor één luisterboekje hoef je niet een spelcomputer te kopen. De Swinxs heeft de mogelijkheid om met de gebruikers mee te groeien, doordat spellen vervangen kunnen worden.

Kopen
Het aanschaffen van een Swinxs kost 149,95 euro. Voor meer informatie: http://www.swinxs.com/nl/info/

Gerard Koster

Nieuw boek over games, plus symposium

Van verslavingsdeskundige Herm Kisjes en onderwijsjournalist Erno Mijland verschijnt binnenkort het boek It's all in the games. Gamen is geweldig Gamen geeft problemen. Het boek is bedoeld voor opvoeders en begeleiders en geeft een overzicht van de mogelijkheden én de risico's van gamen.

Ter gelegenheid van de verschijning van het boek, organiseren de schrijvers op woensdagmiddag 21 oktober 2009 (13:30-16:30) een symposium. Plaats: Fontys Hogescholen Verpleegkunde in Eindhoven.

Programma
13.15 uur: Ontvangst met koffie en thee
13.30 uur: Welkomstwoord en korte introductie
13.35 uur: Ben Schouten, lector Serious Game Design, verbonden aan Fontys Hogeschool ICT: ‘Gamen en onderwijs’
14.05 uur: Arthur Vankan, oud-wereldkampioen en Europees kampioen in Halo 2 en Gotham Racing 2: ‘Gamesport’
14.35 uur: Pauze
14.50 uur: Martin Reddeman en Nicolle van Mill, verbonden aan Novadic-Kentron: ‘Wat is game-verslaving?’
15.20 uur: Herm Kisjes & Erno Mijland, auteurs van ‘It’s all in the games’: ‘Gamen is geweldig of... gamen geeft problemen?’
15.50 uur: Afsluiting met een drankje

Deelname aan het symposium kost EUR 45,00 inclusief een exemplaar het boek. Inschrijven kan hier.

Justine Pardoen

Gamerecensie: Laura's Passie: Avonturen Schoolmysteries

Laura’s Passie: Schoolmysteries

Ubisoft
Soort spel: avontuur, puzzel
PEGI rating: 3
Aantal spelers: 1
Gespeeld op: Nintendo DS
Adviesprijs: EUR 29,99

Verhaal:
Laura is een beetje anders dan andere meisjes. Misschien komt het omdat ze haar hele leven al overal heeft gewoond en nooit ergens lang is gebleven. Of misschien heeft het te maken met de scheiding van haar ouders, wat ook nogal hard aankwam. Of anders wel met de mysterieuze dood van haar vader, die tijdens zijn werk in Summer Hill is verdwenen. Feit is in ieder geval dat ze niet van onopgeloste zaken houdt en zich onmiddellijk met alles wat ze in zich heeft op mysterieuze zaken stort. Dus als de bibliotheek in brand vliegt, of als er een oud boek is verdwenen, zoekt zij net zo lang naar de oplossing tot ze die gevonden heeft. Op haar blog houdt ze alles bij en bovendien krijgt ze soms handige reacties van vrienden. Alle mysteries voeren je langs verschillende locaties in Summer Hill. Speurend en puzzelend ga je op zoek naar aanwijzingen om de raadsels op te lossen.

Plus:
Grafisch mooi vorm gegeven spel. Heel duidelijk spel ook, waarmee je meteen kunt spelen zonder zelfs maar in de gebruiksaanwijzing te kijken. Leuke afwisseling van verschillende puzzelvormen. Je kunt kiezen uit gevorderde of beginner en als beginner is het spel heel goed te doen, waardoor er ook snelheid in het verhaal komt. Het lukt ook goed om je te betrekken in het verhaal. Je wilt graag doorspelen om oplossingen te vinden. Het spel is volledig in het Nederlands.

Min:
Zo nu en dan is het spel wel heel erg makkelijk, maar dan kun je altijd nog op de gevorderde versie overgaan.

Pegi 3 - Wat vinden wij daarvan?
Dat is okay, maar veel te jong om al van het spel te genieten. Je moet in ieder geval goed kunnen lezen. De makers van het spel gaan uit van meisjes tussen de 8 en 12 jaar. Dat lijkt een redelijke doelgroep, hoewel er ook best genoeg jongens uit dezelfde leeftijdsgroep zullen zijn die dit spel met plezier spelen.

Tip:
Lees meer over de serie van Laura’s Passie op: http://www.lauraspassie.com/

Gerard Koster